GIDA SANAYİ ATIKSU ARITMA – CNRCO

Gıda Sanayi Atıksu Arıtma Nedir?

Gıda sanayi atıksu arıtma; süt ürünleri, et işleme, içecek, konserve, şekerleme ve yağ üretimi gibi gıda tesislerinden kaynaklanan yüksek organik yüklü atıksuların çevre mevzuatına uygun şekilde arıtılması sürecidir.

Bu sektör, su tüketimi yüksek olan ve üretim süreçlerinde yoğun organik kirlilik oluşturan bir sektördür. Yıkama suları, proses suları, CIP (Cleaning in Place) hatları ve ekipman temizlik suları başlıca atıksu kaynaklarıdır.

Bu sektörün atıksuları genellikle şunları içerir:

• Yüksek KOİ ve BOİ
• Yağ ve gres
• Askıda katı madde (AKM)
• Azot ve fosfor
• Deterjan ve dezenfektan kalıntıları
• Değişken pH ve debi

Bu nedenle gıda sanayi atıksu arıtımı, evsel atıksuya göre çok daha değişken karakterde olup proses odaklı tasarım ve mühendislik yaklaşımı gerektirir.

Gıda Sanayi Atıksularının Temel Özellikleri

Organik Yük

Gıda üretiminde kullanılan süt, kan, nişasta, şeker, protein ve yağ gibi bileşenler doğrudan organik yük oluşturur.

KOİ: 2.000 – 15.000 mg/L (bazı tesislerde daha yüksek)

BOİ/KOİ oranı yüksektir ✔ Biyolojik arıtmaya uygundur

Yağ ve Gres

Özellikle aşağıdaki tesislerde kritik parametredir:

• Et ve tavuk işleme
• Süt ve peynir üretimi
• Hazır yemek üretimi

✖ Biyolojik arıtmayı bozar

✖ Membran sistemlerini tıkar

✖ Koku problemi oluşturur

Debi ve Kirlilik Dalgalanması

Gıda tesislerinde üretim vardiyalıdır ve gün içinde pik debiler oluşur. CIP yıkamaları ani yük artışlarına sebep olur. Sezonluk üretim değişimleri de kirlilik karakterini etkiler.

Bu nedenle dengeleme tankı kullanımı neredeyse zorunludur.

Gıda Sanayi Atıksu Arıtma Prosesi

Ön Arıtma

Amaç: Büyük katıları tutmak, yağ-gresi azaltmak ve biyolojik sisteme yükü düşürmek.

• Izgara / tambur elek
• Yağ tutucu
• DAF (Çözünmüş Hava Flotasyonu)
• Dengeleme tankı

✔ Gıda sanayinde DAF sistemi çoğu zaman kilit ekipmandır.

Kimyasal Arıtma

• Koagülasyon–flokülasyon
• pH ayarı
• Kimyasal çöktürme

Biyolojik Arıtma

Gıda sanayinde en kritik aşamadır.

✔ Aktif Çamur – Güvenilir fakat alan ihtiyacı fazladır

✔ MBR – Yüksek çıkış kalitesi, geri kullanım için ideal

✔ MBBR – Yük dalgalanmalarına dayanıklı

✔ SBR – Orta ölçekli tesisler için uygun

İleri Arıtma

• Kum filtre
• Aktif karbon
• UV / Ozon dezenfeksiyon
• Membran filtrasyon

✔ Geri kullanım planlanıyorsa uygulanır.

Gıda Sektörüne Göre Arıtma Farklılıkları

Sektör	Karakteristik	Kritik Arıtma
Süt & Peynir	Yüksek BOİ, yağ	✔ DAF + Biyolojik
Et & Tavuk	Kan, yağ, AKM	✔ Güçlü ön arıtma
İçecek	Şeker, düşük pH	✔ Dengeleme + biyolojik
Konserve	Tuz, organik yük	✔ Dengeleme kritik
Bitkisel Yağ	Çok yüksek yağ	✔ Etkin yağ giderimi

Tasarımda Dikkat Edilmesi Gerekenler

✔ Denge tankı hacmi doğru seçilmeli

✔ Yağ-gres kontrol altına alınmalı

✔ Çamur yönetimi planlanmalı

✔ CIP suları hesaba katılmalı

✔ Otomasyon ve online ölçüm önerilir

Geri Kazanım ve Sürdürülebilirlik

Arıtılmış su peyzaj sulama, soğutma suyu ve proses dışı kullanımlarda değerlendirilebilir. Bu hem su maliyetlerini hem de deşarj yükünü düşürür.

Grafik – Sektörel KOİ Karşılaştırması