İZSU 2026 Güncel Kanal Deşarj Limitleri | Endüstriyel Atıksu Deşarj Standartları
İzmir’de faaliyet gösteren sanayi tesisleri, üretim tesisleri, organize sanayi bölgeleri, gıda işletmeleri, tekstil tesisleri, metal sanayi kuruluşları ve benzeri işletmeler açısından atıksuyun kanalizasyon sistemine uygun şartlarda deşarj edilmesi büyük önem taşımaktadır.
İZSU tarafından kanalizasyon şebekesine kabul edilen endüstriyel atıksular için belirlenen sınır değerlerin aşılması; işletmeler açısından yalnızca çevresel bir problem değil, aynı zamanda Kirlilik Önlem Payı (KÖP), idari yaptırımlar, ilave arıtma gereksinimleri ve işletme maliyetleri gibi sonuçlar doğurabilir.
Bu nedenle bir endüstriyel atıksu arıtma tesisi projelendirilirken yalnızca giriş atıksu değerlerine değil, İZSU kanal deşarj limitlerine ve tesisin sektörüne özel parametrelere göre tasarım yapılması gerekir.
Bu yazımızda İZSU’nun kanalizasyon şebekesine atıksu deşarjında esas aldığı önemli parametreleri, sınır değerleri ve bu değerlerin sağlanabilmesi için uygulanabilecek arıtma proseslerini ele alıyoruz.
İZSU Kanal Deşarj Limiti Nedir?
Kanalizasyon şebekesine verilen endüstriyel atıksuların belirli kalite kriterlerini sağlaması gerekir.
İZSU’nun Atıksuların Kanalizasyon Şebekesine Deşarj Yönetmeliği kapsamında farklı kirletici parametreleri için sınır değerler belirlenmiştir.
Bu limitlerin amacı;
- Kanalizasyon altyapısının korunması,
- Kanalizasyon hatlarında korozyon ve tıkanmaların önlenmesi,
- Atıksu arıtma tesisinin biyolojik proseslerinin korunması,
- Toksik ve tehlikeli maddelerin sisteme girişinin engellenmesi,
- Arıtma tesislerinin daha verimli çalışmasının sağlanması,
- Alıcı ortam ve çevrenin korunmasıdır.
İşletmelerin kanalizasyona verdikleri atıksuyun özellikleri, tesisin faaliyet konusu ve üretim prosesine göre değerlendirilir.
Bu nedenle her sanayi tesisi için yalnızca genel tabloya bakarak arıtma tesisi tasarlamak doğru değildir.
İZSU 2026 Kanal Deşarj Limitleri
İZSU yönetmeliğinde yer alan kanalizasyon şebekesine deşarj kriterleri kapsamında başlıca parametreler aşağıdaki gibidir:
| Parametre | Birim | Deşarj Limiti |
| Sıcaklık | °C | ≤ 40 |
| pH | – | 6,5 – 9,0 |
| Askıda Katı Madde (AKM) | mg/L | 350 |
| Yağ ve Gres | mg/L | 100 |
| Kimyasal Oksijen İhtiyacı (KOİ) | mg/L | 800 |
| Sülfat (SO₄) | mg/L | 1.000 |
| Sülfür | mg/L | 2 |
| Fenol | mg/L | 10 |
| Serbest Klor | mg/L | 5 |
| Arsenik | mg/L | 3 |
| Toplam Siyanür | mg/L | 10 |
| Kurşun | mg/L | 3 |
| Kadmiyum | mg/L | 2 |
| Toplam Krom | mg/L | 5 |
| Civa | mg/L | 0,2 |
| Bakır | mg/L | 2 |
| Nikel | mg/L | 5 |
| Çinko | mg/L | 10 |
| Kalay | mg/L | 5 |
| Katran ve Petrol Kökenli Yağlar | mg/L | 50 |
| Klorür | mg/L | 5.000 |
| Gümüş | mg/L | 5 |
Not: İZSU uygulamasında tesisin sektörüne göre analiz edilmesi gereken parametreler değişebilir. Bu nedenle yukarıdaki tablo, bir arıtma tesisi tasarımında tek başına yeterli değerlendirme olarak kullanılmamalıdır.
pH Limiti Neden Önemlidir?
İZSU kanal deşarjında pH için genel olarak 6,5–9,0 aralığı dikkate alınmaktadır.
Özellikle;
- Tekstil,
- Metal,
- Galvaniz,
- Kimya,
- Gıda,
- Boya,
- Yüzey işlem
tesislerinde üretim proseslerinden kaynaklanan asidik veya alkali atıksuların pH değeri bu aralığın dışında olabilir.
Bu durumda arıtma tesisinde otomatik pH ölçümü ve kimyasal dozajlama sistemi kullanılabilir.
Asidik atıksularda kostik veya benzeri alkali kimyasallarla, alkali atıksularda ise uygun asidik kimyasallarla nötralizasyon yapılabilir.
Modern sistemlerde pH probu, dozaj pompası ve PLC kontrolü birlikte çalıştırılarak pH değeri otomatik olarak kontrol altında tutulabilir.
AKM Limiti ve Katı Madde Giderimi
Askıda Katı Madde (AKM), endüstriyel atıksu arıtma tesislerinde en sık kontrol edilen parametrelerden biridir.
İZSU kanal deşarj kriterlerinde AKM için 350 mg/L değeri dikkate alınmaktadır.
Üretim prosesine bağlı olarak AKM;
- Kum,
- Elyaf,
- Organik partiküller,
- Metal hidroksitleri,
- Boya partikülleri,
- Gıda parçacıkları,
- Çamur ve floklar
şeklinde atıksuya karışabilir.
AKM giderimi için tesisin özelliklerine göre;
Izgara → Dengeleme → Koagülasyon → Flokülasyon → DAF / Çöktürme → Filtrasyon
gibi proses kombinasyonları kullanılabilir.
Özellikle tekstil, gıda ve yağ içeren endüstriyel atıksularda DAF üniteleri, yüksek miktardaki askıda katı ve yüzeyde toplanabilen kirleticilerin gideriminde önemli avantaj sağlar.
KOİ Limiti: 800 mg/L
Kimyasal Oksijen İhtiyacı (KOİ), atıksuyun organik yükünü değerlendirmek için kullanılan en önemli parametrelerden biridir.
İZSU kanal deşarj kriterlerinde KOİ için 800 mg/L değeri dikkate alınmaktadır.
Ancak burada önemli bir konu vardır:
Bir atıksuyun KOİ değerinin 800 mg/L’nin altında olması, her durumda biyolojik arıtma yapılmasına gerek olmadığı anlamına gelmez.
Örneğin;
- KOİ = 700 mg/L
- BOİ₅ = 80 mg/L
olan bir atıksuyun biyolojik olarak parçalanabilirliği düşük olabilir.
Bu nedenle arıtma prosesi belirlenirken yalnızca KOİ değerine değil;
KOİ / BOİ₅ oranı, yağ-gres, AKM, pH, sıcaklık, toksisite ve üretim prosesine
birlikte bakılması gerekir.
CNRCO Arıtma olarak endüstriyel tesislerde proses seçimini yalnızca tek bir analiz sonucuna göre değil, atıksuyun karakterizasyonu ve üretim prosesiyle birlikte değerlendiriyoruz.
Yağ ve Gres Limiti
İZSU kanal deşarj kriterlerinde yağ ve gres için 100 mg/L değeri bulunmaktadır.
Özellikle;
- Süt ve süt ürünleri tesisleri,
- Et tesisleri,
- Gıda fabrikaları,
- Restoran ve toplu yemek tesisleri,
- Makine imalat tesisleri,
- Otomotiv tesisleri,
- Petrol ve yağ geri kazanım tesisleri
için yağ-gres giderimi kritik bir konudur.
Yağ ve gres yüksek olduğunda kanalizasyon sisteminde;
- Tıkanma,
- Boru yüzeylerinde birikme,
- Arıtma tesisinde proses problemleri,
- DAF ve biyolojik arıtma performansının düşmesi
gibi problemler ortaya çıkabilir.
Uygun proseslerde yağ tutucu, koalesans sistemleri, kimyasal arıtma ve DAF birlikte kullanılabilir.
Sülfür Neden Kritik?
Sülfür için verilen sınır değer oldukça düşüktür.
İZSU kriterlerinde 2 mg/L seviyesinin dikkate alınması, özellikle sülfür içeren proseslerde arıtma tasarımının dikkatli yapılmasını gerektirir.
Sülfür;
- Tekstil,
- Deri,
- Kimya,
- Bazı gıda prosesleri,
- Metal işlemleri
gibi sektörlerde atıksuya karışabilir.
Yüksek sülfür konsantrasyonlarında yalnızca klasik biyolojik arıtma kullanmak yeterli olmayabilir.
Proses ihtiyacına göre;
- Kimyasal oksidasyon,
- Hava ile sıyırma,
- Kimyasal çöktürme,
- Kontrollü biyolojik prosesler
değerlendirilebilir.
Ağır Metal Limitleri
İzmir’deki birçok endüstriyel tesis açısından en kritik konulardan biri ağır metal giderimidir.
İZSU kanal deşarj kriterlerinde çeşitli metaller için düşük konsantrasyonlarda sınır değerler bulunmaktadır.
Örneğin:
| Metal | Limit |
| Arsenik | 3 mg/L |
| Kurşun | 3 mg/L |
| Kadmiyum | 2 mg/L |
| Toplam Krom | 5 mg/L |
| Civa | 0,2 mg/L |
| Bakır | 2 mg/L |
| Nikel | 5 mg/L |
| Çinko | 10 mg/L |
| Gümüş | 5 mg/L |
Özellikle;
- Galvaniz tesisleri,
- Metal kaplama tesisleri,
- Yüzey işlem tesisleri,
- Boya tesisleri,
- Elektronik sanayi,
- Metal işleme tesisleri
için ağır metal analizleri büyük önem taşır.
Ağır metal gideriminde proses, metalin kimyasal formuna ve konsantrasyonuna göre belirlenmelidir.
Yaygın olarak;
pH ayarlama → kimyasal çöktürme → flokülasyon → DAF / lamelli çöktürme → filtrasyon
kullanılabilir.
Gerekli durumlarda iyon değiştirici reçineler, membran sistemleri veya ileri arıtma prosesleri de değerlendirilebilir.
Tekstil Tesislerinde İZSU Kanal Deşarjı
İzmir’de tekstil ve boyahane atıksuları önemli bir endüstriyel atıksu grubudur.
Tekstil atıksuyunda;
- Yüksek KOİ,
- Renk,
- AKM,
- Yüzey aktif maddeler,
- Sülfür,
- Tuz,
- Ağır metaller,
- Boyar maddeler
bulunabilir.
Bu nedenle tekstil tesislerinde yalnızca biyolojik arıtma kullanılması her zaman yeterli değildir.
Örneğin tipik bir proses;
Dengeleme → pH kontrolü → Koagülasyon → Flokülasyon → DAF → Biyolojik Arıtma → Filtrasyon
şeklinde tasarlanabilir.
Atıksuyun özelliklerine göre ozon, aktif karbon, membran veya diğer ileri arıtma teknolojileri de sisteme eklenebilir.
Gıda Tesislerinde Kanal Deşarj Limitleri
Gıda sanayinde atıksuyun karakteri üretim türüne göre ciddi şekilde değişir.
Süt ürünleri, et, zeytin, meyve-sebze, içecek ve diğer gıda proseslerinde;
- KOİ,
- BOİ₅,
- AKM,
- Yağ-gres,
- Azot,
- Fosfor
yükleri yüksek olabilir.
Bu tesislerde uygun bir arıtma sistemi genellikle ön arıtma + fizikokimyasal arıtma + biyolojik arıtma kombinasyonu şeklinde tasarlanır.
Örneğin süt tesislerinde yağ ve protein yükü yüksek olabilirken, zeytin proseslerinde fenolik bileşikler ve yüksek organik yük öne çıkabilir.
Bu nedenle aynı debiye sahip iki farklı gıda tesisi için dahi aynı arıtma prosesi kullanılmamalıdır.
İZSU BKKR Nedir?
Endüstriyel tesisler açısından Bağlantı Kalite Kontrol Ruhsatı (BKKR) önemli bir konudur.
BKKR kapsamında işletmenin atıksu özellikleri, kanalizasyon bağlantısı ve ilgili kriterleri sağlayıp sağlamadığı değerlendirilir.
Bu nedenle yeni bir endüstriyel tesis kurulurken veya mevcut arıtma tesisi yenilenirken;
- Atıksu kaynakları belirlenmeli,
- Üretim prosesleri incelenmeli,
- Temsil edici numune alınmalı,
- Gerekli laboratuvar analizleri yapılmalı,
- İZSU açısından ilgili parametreler belirlenmeli,
- Arıtma prosesi buna göre projelendirilmelidir.
Limitlerin Aşılması Durumunda Ne Olur?
Kanalizasyon sistemine verilen atıksuyun belirlenen kalite kriterlerini sağlamaması işletme açısından ciddi sonuçlar doğurabilir.
Bunlar arasında;
- Kirlilik Önlem Payı (KÖP),
- İlave analiz ve kontrol,
- Arıtma tesisinin revize edilmesi,
- Kanal bağlantısıyla ilgili yaptırımlar,
- Üretim prosesinde ilave önlem ihtiyacı
bulunabilir.
Özellikle sürekli limit aşımı yaşayan işletmelerde yalnızca kimyasal dozajını artırmak yerine arıtma tesisinin tamamının proses bazında incelenmesi gerekir.
İZSU Limitlerine Uygun Arıtma Tesisi Nasıl Tasarlanır?
İyi bir endüstriyel atıksu arıtma tesisi tasarımında ilk adım doğrudan ekipman seçmek değildir.
Öncelikle atıksuyun karakterizasyonu yapılmalıdır.
1. Atıksu Debisi Belirlenir
- Ortalama debi
- Maksimum saatlik debi
- Pik debi
- Vardiya bazlı debi
- Üretim kaynaklı debi değişimleri
belirlenir.
2. Kirlilik Yükleri Hesaplanır
Başlıca;
- KOİ
- BOİ₅
- AKM
- Yağ-Gres
- TN
- TP
- pH
- İletkenlik
- Ağır metaller
- Sülfat
- Sülfür
- Renk
gibi parametreler değerlendirilir.
3. Ön Arıtma Tasarlanır
Atıksuyun karakterine göre;
- Izgara,
- Elek,
- Kum tutucu,
- Yağ tutucu,
- Dengeleme tankı
kullanılabilir.
4. Fizikokimyasal Arıtma Seçilir
Özellikle endüstriyel atıksularda;
Koagülasyon + flokülasyon + DAF
kombinasyonu oldukça yaygındır.
5. Biyolojik Arıtma Tasarlanır
Biyolojik olarak parçalanabilir organik yük yüksekse;
- SBR,
- MBR,
- MBBR,
- Aktif çamur
gibi prosesler değerlendirilebilir.
6. İleri Arıtma Eklenir
Gerekli olması halinde;
- Kum filtre,
- Aktif karbon,
- Kartuş filtre,
- Ultrafiltrasyon,
- Nanofiltrasyon,
- Reverse Osmosis (RO),
- Ozon,
- UV
gibi prosesler kullanılabilir.
CNRCO Arıtma ile İZSU Kanal Deşarjına Uygun Proses Tasarımı
CNRCO Arıtma olarak İzmir ve çevresindeki endüstriyel tesisler için atıksu arıtma tesisi projelendirme, imalat, montaj, devreye alma, revizyon ve işletme hizmetleri sunuyoruz.
Arıtma tesisi tasarımında yalnızca tek bir parametreyi değil, işletmenin;
- Üretim prosesini,
- Debisini,
- Kirlilik yükünü,
- Kanal deşarj kriterlerini,
- Kimyasal tüketimini,
- Çamur üretimini,
- Enerji tüketimini,
- İşletme maliyetlerini
birlikte değerlendiriyoruz.
Gıda, tekstil, metal, kimya, otomotiv, süt ve süt ürünleri, zeytin, deri ve farklı endüstriyel sektörler için proses bazlı çözümler geliştiriyoruz.
Özellikle DAF, fizikokimyasal arıtma, biyolojik arıtma, SBR, MBR, filtrasyon, aktif karbon ve membran sistemlerini ihtiyaca göre tek bir arıtma prosesinde bir araya getirebiliyoruz.
Sonuç: İZSU Limitlerini Sağlamak İçin Doğru Proses Şart
İZSU kanalizasyon şebekesine deşarj kriterleri, İzmir’deki endüstriyel tesisler açısından arıtma tesisi tasarımının temel parametrelerinden biridir.
Ancak yalnızca limit tablosuna bakarak standart bir arıtma tesisi seçmek doğru değildir.
Aynı KOİ değerine sahip iki farklı işletmenin arıtma ihtiyacı tamamen farklı olabilir.
Bu nedenle doğru yaklaşım;
Üretim prosesi → Atıksu karakterizasyonu → Kirlilik yükü → İZSU kriterleri → Proses seçimi → Ekipman boyutlandırması → Otomasyon → Numune ve performans kontrolü
şeklinde ilerlemelidir.
CNRCO Arıtma, İzmir ve Türkiye genelinde endüstriyel atıksu arıtma sistemleri için mühendislik, projelendirme, imalat, montaj, devreye alma ve işletme çözümleri sunmaktadır.
İşletmenizin İZSU kanal deşarj kriterlerini sağlayamayan bir atıksu problemi varsa, mevcut arıtma tesisinizi analiz ederek hangi parametrenin neden yüksek olduğunu ve hangi prosesle giderilebileceğini belirleyebiliriz.
